Bulgaristan hükümetinin koalisyon ortağı Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) Başkanlık Divanı Üyesi İsmailov, göçmenlerin emeklilik, sosyal güvenlik ve benzeri haklarının Türkiye'ye aktarılması konusunda çalışmaların yapıldığı müjdesini verdi.

* Bulgaristan AB’nin yeni üyelerinden birisi. AB üyeliği Bulgaristan’a ne kazandırdı sizce? Mesela halkın refah seviyesine olumlu bir etkisi oldu mu? 

AB üyeliği Bulgaristan’a bazı kazançlar sağladı ancak birtakım sıkıntıları da beraberinde getirdi. Mesela, serbest dolaşım hakkına sahip olundu… Bu arada, Bulgaristan’ın AB’ye ekonomik entegrasyonu da önemli bir konu. AB’nin üyelik fonları var. Bu fonlar sayesinde Bulgaristan’ın daha çabuk kalkınması gerekiyor. Bunun yanında Bulgaristan, Avrupa Birliği’nin bütçesine belirli miktarda para yatırmak zorunda. Bu açıdan fonların iyi kullanılması çok büyük önem arz ediyor. Karşılıklı etkileşim, toplumların birbirine entegrasyonu önemli ve iyi bir şey. Bazı sektörler bu artan rekabete hazır değil. Fiyatlar yavaş yavaş artıyor. Kısacası; AB’ye üyelik birtakım avantajlar oluşturduğu gibi dezavantajlar da meydana getiriyor. 

* Avrupa Birliği, birkaç yıldır Romanya’ya olduğu gibi Bulgaristan’a da özellikle yolsuzluklar konusunda uyarılarda bulunuyor. Geçtiğimiz aylarda üyeliği askıya alma gibi bir tehdidinde dahi bulundu. Bu konuda neler söyleyeceksiniz? 

AB’ye üyelik süreci içerisinde çok büyük reformlar yapılmak zorunda kalındı. Ancak şurası bir gerçek ki; komünist rejimden çıkıp tamamen serbest bir piyasaya, çoğulcu bir sisteme kısa sürede geçiş zor. Bu insanların zihniyetinin değişmesiyle gerçekleşecek bir durum. Öte yandan AB’ye üyelik, karşımıza birtakım yeni standartlar koyuyor. Zihniyet değişmezse, yeni şartlara ayak uyduramazsak bu sıkıntılar gider, başka sıkıntılar gelir. 

* Peki AB’nin bu tehdit dolu tepkisini nasıl karşılıyorsunuz? 

Haziran ayında AB’nin son değerlendirme raporunun çıkması bekleniyor. Özellikle içişleri, yolsuzluk ve yargı reformları konusunda bazı sert uyarılar olması bekleniyor. Tabii AB, ülkelere fon imkânları sağlarken, öte taraftan ne şekilde kullanılacağından da emin olmak istiyor. İnanıyorum ki, hükümette yapılan son reformlar, mevcut hükümete ivme kazandırır ve Avrupa Birliği komisyonuna karşı yeni bir güven sağlar. 

Başarılı olmak zorundayız 

* Bu durum, Bulgaristan’ın imajına epey bir zarar veriyor. İngiliz basını bile Bulgaristan’ın üyeliğine yönelik muhalif, çok ağır makaleler yayımladı. Hatta fonların hak ve özgürlüklerin önünde tutulduğunu yanı sıra Bulgar halkının refah düzeyinin pek de değişmediğini söylediler… 

Aslında tarımla ve tarım sanayi ile ilgili yapılan yatırımlar önümüzdeki yıllar için yapılmış bir şey. Bu istihdam imkânı veriyor. Toprak sahiplerine ve çiftçilere faydası var. Bu sene bazı sübvansiyonlar oldu ve uzun vadede bunun büyük etkisi olacaktır. Ama burada daha önemli konu, bu sektördeki rekabet gücünü artırmaktır. Son yıllarda Bulgaristan ekonomisi yeni bir yapılanmaya girdi. Tarım bölgesinde pek çok insanımız merkezi şehirlere göç etti.  

Bu birtakım riskleri meydana getiriyor. Burada uzun vadeli politikaların iyi belirlenmesi gerekiyor. Özellikle tarım alanında tahsis edilen fonların kullanımında bürokratik engeller, birtakım sorunlar yaşatıyor. Fakat şartlar bu ve bunlar yerine getirilmeli. Çevre konularına gelince, Bulgaristan AB ülkeleri arasında geri kalmış ülkelerden birisi. Pek çok alanda eksiklikler var. Pek çok tesislerin kurulması yönünde çalışmalar var. Faaliyetler, altyapı oluşumuna yönlendirildi. Ancak istihdam oluşturucu girişimlere ihtiyaç duyulmakta. Bu konuda başarılı olmak zorundayız. Bu hükümetin asıl hedefi ülkeyi AB’ye üye yapmaktı; şimdiyse şartların yerine getirilmesi gerekiyor. 

Erken seçim ihtimali   her zaman var 

* Erken seçimden söz ediliyor. Böyle bir ihtimal var mı? 

Her zaman böyle bir ihtimal var.  Olağan seçime bir buçuk seneden az bir zaman kaldı ama biz inanıyoruz ki hükümetimiz reformları hızlı bir şekilde yerine getirebilirse başarılı bir performans sergilemiş olur. 

* Başbakan Erdoğan’ın Bulgaristan ziyareti sırasında ırkçı ATAKA’nın çıkardığı krizi nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Biz Bulgaristan Türkleri olarak bu tür provokasyonlara alışığız. Ama maalesef hoşgörüyle karşılanmayacak olaylar bunlar. Toplumda bu tür davranışlara karşı duyarlılık, bizim istediğimiz seviyede değil, maalesef. Böyle bir durumda, siyasiler, bilim adamları sivil toplum örgütleri bu tür tavırlara ciddi tepkiler koymalı.  Maalesef aşırı milliyetçi duyguların son yıllarda arttığını müşahede ediyoruz. Fakat zannediyorum ki bu bölgede bu ve benzeri tavırlar alışıldığı bir gerçek. 

Hakların transfer edilmesi üzerinde müzakere yapılıyor 

* Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden Türk asıllı Bulgarlar göç ettikten sonra emeklilik ve sosyal güvenlik hakkında bazı sorunlarla karşılaştı. Çözüm yönünde sizin partinizden beklentileri var. Bu konuda HÖH bir şeyler ne yapıyor mu? 

Bu konu benim uzmanlık alanım dışında, ama sahip olduğum bilgilere göre müzakerelerin devam ettiğini söyleyebilirim. Sıkıntılardan birisi çalışma sürelerin kanıtlanması. Yani; bu sürenin Bulgaristan Çalışma Bakanlığı nezdinde kanıtlanması gerekiyor. Ancak şunu söyleyebilirim; orada hak edilen emeklilik maaşlarının Türkiye’ye transfer edilmesi üzerinde çalışılıyor. 

Geçmişin sayfalarını kapatmalıyız 

* Geçmişte Bulgaristan’da isim değiştirme ve Türkçe konuşma yasakları vardı. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz? Ve bu girişimlerde bulunan insanlar cezasız mı kalacaklar? 

O zamanlar pek çok yaralar açıldı. Bu yüzden ceza vermeye kalkarsak, kimleri cezalandıracağız? Komünist Partisi o zaman bu kararın arkasındaydı ve bir milyon üyesi vardı. Bütün devlet mekanizması, ordu ve polis seferber edilmişti. Demek ki aktif ve pasif olarak bu olaylara katkısı olan sayısız insan vardı. Yirmi-otuz kişiyi cezalandırmak elimize bir şey getirmez. Biz bu sayfayı kapatıp, olanları unutmamak şartıyla, geleceğe bakıyoruz. Bu olayı zamana bırakıyoruz. Bu yaralara tekrar parmak basmanın Bulgaristan’ın gelişmesine herhangi bir katkısı olacağına inanmıyoruz. 

* Bulgaristan’da Türkçe eğitim yok diye biliyoruz… 

Eğitim müfredatında seçmeli ders olarak yer alıyor. İsteyenler Türkçe eğitim görebiliyorlar. Türk nüfusun yoğun olduğu bölgelerdeki okullarda okutuluyor. Din dersi de tartışılıyor. Eğer bir okulda din konusunda kalifiye bir öğretmen varsa bu ders veriliyor. 

 “Önyargıların yıkılması için zamana ihtiyaç var” 

*Türkçe yayın da son derece az. AB üyesi olmayan Türkiye’de haftada zannedersem 2 saat Kürtçe yayın yapılırken, Avrupa Birliği üyesi Bulgaristan’da Türkçe yayın yok gibi bir şey. Bu bir paradoks değil mi sizce? 

Bence bu daha ziyade bir eksiklik. Maalesef göç sırasında Bulgaristan Türklerinin aydınları Türkiye’ye göç etti ve burada bu konuda bir eksiklik yaşanmaya başladı. Bilime, medya alanına yönelen insanlar tekrar yeni yeni yetişiyor. Bu bize umut veriyor. Şu anda sadece ulusal kanalda on dakikalık bir Türkçe yayın yapılıyor. Onu da kapatmak için çalışmalar yapan, rahatsız olan gruplar var. Bazı bölgelerde bazı radyo kanalları var. Bulgaristan’ın 18 yıllık demokrasi hayatında, son seçimlerde belli oldu ki, aşırı milliyetçi ve ırkçı zihniyet hâlâ son derece aktif. Bence yirmi-yirmi beş yıl daha geçtikten sonra, önyargılarını yenmiş yeni nesil Bulgaristan’ın gelişmesini sağlayacaktır. Bu zihniyet, elinde kullanacağı bir argümanı olmayınca hemen milliyetçiliğe sarılıyor. Bütün politikaları Türklere karşı olmak üzerine… Bunun dışında güçlü bir söylemleri yok. O yüzden sadece Türklerin az olduğu bölgelerde güçlüler. Bizse hiçbir Türk’ün yaşamadığı bölgelerden de oy aldık. 

* Başbakan Erdoğan Bulgaristan ziyaretinde Ahmet Doğan ile görüştü mü?   

Evet, Başbakan Erdoğan ile program dahilinde yarım saat süren resmi bir görüşme yaptılar.  

* Bulgaristan’da bulunduğum süre içerisinde halkla konuştum. AB üyesi olduktan sonra hayatlarında ne gibi değişim olduğunu sorduğumda “sadece serbest  dolaşım hakkı” cevabını verdiler. Bu konuda neler söyleyeceksiniz?