O Hâlâ Seslerin Hânı

Bir istisna yapıp gezi yazısı yazmayacağım(sadece bir ama..) onun yerine mutlaka tanımanız gerektiğini düşündüğüm birinden bahsedeceğim.

 

Yarın, 16 Ağustos, ünlü müzisyen Nusret Fatih Ali Han'ın ölümünün on birinci yıl dönümü.

 

Kimilerinin "Cennetten gelen ses" dediği, kimilerinin "sesin uygarlığı" diye andığı Nusret Fatih Ali Han; İslam'ın sufi gelenekleri ile bağlantılı kavvali müzik formunu dünya ile bütünleştirebilmiş, gelmiş geçmiş en büyük kavvali sanatçısı olarak biliniyor. Nusret Fatih Ali Han'ın müzik macerası babası F. Ali Han'ın 1964 yılında ölümünden on gün sonra gördüğü bir rüya ile başlar. Babası rüyasında Nusret'ten şarkı söylemesini ister. Nusret "yapamam" deyince babası "bir dene" der ve Nusret'in boğazına dokunur. Nusret Fatih, "Sonra babamın cenazesinde Kur'an okuduğumu gördüm. Herkes yan yana oturmuş beni dinliyordu." diyor. Nusret Fatih, babasının ölümünden bir yıl sonra amcası Ü. Mübarek Han'ın grubuna katılır. 1971 yılında amcasının ölümünden sonr! a kendi grubunu kurar ve kavvaliyi günün koşullarına uydurarak kendi stilini oluşturur. Oluşturduğu stil ve sesi ile dünyanın önde gelen müzik adamlarını da etkiler ve peşinden sürükler. Müzik direktörlüğünü Peter Gabriel ve Michael Barok'un yaptığı albümleri, kavvali Pakistanlıların dinlediği sufilerin müziği olmaktan çıkar, geniş kitlelerin dinlediği bir müzik türü haline gelir. Hatta öyle ki Avrupa diskolarında Tarikan üstadlarına söylenen methiye niteliğindeki Maasive Attac "Mustt mustt" parçasının remix'i yankılanır. Jan Garbarek'in saksofon solosunu; Nusret'in saksofonu aratmayan sesiyle "Allah, Muhammmed, Ali" nidaları böler. Nusret Fatih, şarkılarını Urdu, Arap, Fars ve Pencap dillerinde söyledi; ama onu tüm dünya dinledi. Yüzün üzerinde albüm çıkardı, rockçılar, popçular, operacılar, cazcılar hep peşinde oldu. Parçalarının kimi blues tarzında, kimi caz tarzında çıktı karşımıza. Oliver Stone ‘Katil Doğanlar' filminde onun sesinin etkileyiciliğinden faydalanırken, on! larca filmi de onun sesi ve müziği boyadı. Dünyanın önde gelen! müzik a damlarından Peter Gabriel, Jan Garbarek, Shankar, Yossu Ndour, Micheil Barok vb. ile çalıştı. Albümlerinden en önemlileri Mevlâna Celaleddin Rumi'nin tasavvuf ve şiirlerinden kurgulanan Vision II Spirit of Rumi, The Last Prophet, Devotional Songs, Star Rise, Shahan Shah, Must Must, Sahbaaz... Nusret Fatih Ali Han'ın sesinde eşine zor rastlanabilen derinlik ve ruh hali vardır. 1996 yılında İstanbul Mistik Müzik Festivali'ne katılmasından bir yıl sonra 16 Ağustos 1997'de sustuğunda 49 yaşındaydı. 13 Ekim 1948'de Pakistan'ın Faisalabat şehrinde başlayan hayatı, kalp kirizi sonucu Londra'da durdu; ama müziğinin sesi duyulmaya hep devam edecek...

 

İlahi söylerken Allah ile bütünleşiyorum

Kavvali deyince bir parantez açıp bu müzik türünden bahsetmek lazım. Pakistan'da icra edilen mistik bir müzik türü olan 'kavvali'de söz ve müzik ayrı ayrı önem taşır. Sözler zikirde olduğu gibi sürekli tekrarlanır. Bu dinleyiciyi tasavvuftaki 'hal' ve 'trans'a sokmak içindir. Böylece dinleyicinin mana alemine derin bir yolculuk yapması sağlanır. Kavvalideki amaç ile Mevlevilerin Ma'rifet'e ulaşma amaçlı sema ayini yapması paralellik gösterir. İkisinde de amaç içsel yolculuktur ve Yaratıcı'ya olan aşkın daha yoğun hissedilebilmesidir. Kavvali her ne kadar Pakistan'ın etnik müziği olsa da içerik bakımından dünyada tasavvuf ehli sufilerin müziği olarak tanınmıştır. Sufizm hakikatin mistik yollarla kavranabileceğini kabul eder. Zira hakikat yalın ve somut değildir. Hakikate ulaşabilmek için farklı bir bilinç atmosferine girmek gerekir ki bunu sağlayan temel araçlardan biri de müziktir. Kavvali müziğinin icrası ağırlıklı olarak doğaçlamaya dayanır. Dinleyicinin trans durumuna bağlı olarak doğaçlama yapılır. Kavvali müziğinin asıl amacı ibadettir ve üç temel özelliği vardır; nat-ı şerif, hamd ! ve evliya menkıbeleri... Nusret Fatih bir röportajında "Allah için ilahi söylerken kendimi onunla bütünleşmiş hissediyorum ve onun evi Kâbe önümde uzanıyor. Peygamberimiz (sas) için söylerken sanki Medine'de onun kabri başındaymışım gibi olurum demişti.