Bunlar:

Müslümanlar, özellikle İspanya’da büyük bir uygarlık kurmuşlar; bilimde, sanatta, edebiyatta, felsefede, ekonomide büyük atılımlar yapmışlardır. Yeni bir sulama sistemi ve yeni tarım yöntemleri geliştirmişlerdir. Bölge eskiden beri bilinen üzüm, zeytin, incir ve tahıla ilaveten, pirinç, şeker kamışı, pamuk, portakal, dut, şeftali, limon, çilek, patlıcan, gül ve ıspanak üretmiş ve bunlardan dalga dalga batıya yayılmasını sağlamışlardır. Ayrıca batı endüstrisi doğudan gelen ustalar ve transfer edilen teknolojiler sayesinde bu dönemde belli ölçüde ivme kazanmıştır.

Cardoba (Kurtuba)’da kağıt, halı, şal ve ince deri sanayileri; Toledo’da, ince kılıç ve zırh üretim dalları gelişmiştir. Sicilya’da ipek endüstrisi gelişmiş ve batıya buradan yayılmıştır. Öte yandan Müslümanlar, yeni maden yatakları açmışlar, özellikle gümüş yataklarını işleterek parasal alanda önemli gelişme sağlamışlardır. Son derece modern ve büyük ölçekli çiftlikler kurmuşlardır. Ekonomik hayata paralel olarak entelektüel hayat da çok ilerlemiş ve dinamikleşmiştir. Mesela, 10. yy.da Kurtuba kenti batının en temiz ve en gelişmiş kentidir. Bu kentte, 70 halk kütüphanesi, 900 genel hamam faaliyettedir. Palermo, batının en büyük ve gelişmiş kenti olmuştur. Genel olarak İspanya bölgede bilim, sanat, ticaret ve endüstri merkezi olmuştur. Batının diğer ülkelerinden akın akın İspanya okullarına gençler gelmiş, buralarda matematik, astronomi, tıp, tarım ve endüstri dilimleri öğrenmişlerdir.

Müslümanların batıya ikinci önemli etkisi haçlı seferleri yoluyla olmuştur. Avrupa’nın ekonomik gelişmesinde Prienne’ye göre haçlı seferlerinin çok büyük etkisi olmuştur. Haçlılar, gittikleri doğu ülkelerinde toplumların üretim, tüketim ve genel olarak yaşayış tarzları tarafından fetih olunmuşlardır. Buralarda lüks yaşantıyı görmüşler ve çok sevinmişlerdir. İpekli, yünlü ve pamuklu kumaşlar görmüşler, bunlardan satın almışlar, dönenler, bunlardan evlerine, dostlarına ve kiliselerine bol miktarda hediye getirmişlerdir. Ayrıca, baharat, sos ve yemekler, Bağdat ve Tire’de üretilen şeker çubuklarına yönelik bir zevk geliştirmişlerdir. Odalarının tabanına kilim sermeyi, duvarlarına halı asmayı, iç çamaşır giymeyi, günlük mutat temizlik yapmayı doğuda görmüşlerdir. Batılıların bir kısmı doğu ülkelerine yerleşmiş, dönenler ise doğu ürünlerini batıya ithal etmeye, daha sonra da taklitlerini yapmaya başlamışlardır. Doğu mallarının taklidi özellikle lüks mallarda 12.ve 13.yy.larda çok belirgindir (Duran,1996:65-66).

Sicilya’da Müslümanlar tarafından kurulan ipek imalathaneleri, adayı fetheden Normanlar tarafından 12.yy ’ da genişletilmiş ve ipek imalatı buradan ana kıtaya yayılarak Lucca ve Napoli ile ipek üretim merkezleri olmuşlardır. Aynı şekilde Floransa, Venedik ve Cenova’da da ipek imalatı yaygınlaşmış, buralar zamanla doğu üretim merkezleriyle rekabet edebilir hale gelmiştir.

11. yy ’da kurulup geliştirilen Venedik cam endüstrisi, İstanbul’un dördüncü haçlı seferi sırasında ele geçirilmesi sonucu buradan getirilen cam ustalarının katkısıyla gerçekleşmiş; artık, Venedik, sofra takımları, ayna, boncuk ve değerli taşlar konusunda hem lüks talebe, hem de halkın ihtiyaçlarına cevap verecek düzeye ulaşmıştır. Cam endüstrisi bu kadar önem kazanınca, Venedik’te ustalar kentin dışında bir adada toplanmış, üretim sırlarını başkalarına açıklayanlar ölümle cezalandırılmıştır. Bununla beraber, ustalara yüksek ücretler ödenmiş, senato kararıyla, soylu ve kent meclisi üyesi haline getirilmişler, hatta yüksek sınıftan kadınlarla bile evlenmelerine izin verilmiştir. Bu sıkı denetim sayesinde bu sektör İtalya ve İtalya dışına yayılmamış, yüzyıllar boyunca Venedik’in tekelinde kalmıştır.

Doğu toplumlarıyla sosyal temasların artması, batılıların ev döşemesi tarzında da değişikliklere yol açmıştır. Zengin laikler ve kilise mensupları, tahta, maden, taş, elyaf ve deri cinsinden dekoratif ürünlere daha fazla ilgi göstermeye başlamışlardır. Bu gelişmeye paralel olarak, Fransa, İtalya ve Almanya kentlerinde bu tip ürünleri üretebilecek ustalar yetişmeye başlamıştır. Doğu yaşayış stilinden en fazla etkilenen ülke haçlı seferlerine en fazla iştirakten dolayı Fransa olmuştur  (Heaton,t.y:144-148).